yellow line orange line red line

Familieopstellingen - Bewegingen van de Ziel

De therapie van Bert Hellinger over de wetten van de liefde

Introductie

Met een familieopstelling volgens Bert Hellinger kun je inzicht krijgen in dieper liggende familiepatronen en kun je ervaren welke oplossingen leiden tot een gezondere verhouding tot je familie. Als de waarheid aan het licht komt in een familieopstelling leidt dit tot rust en de liefde kan weer gaan stromen. Het maakt daarbij niet uit of je innige band met je familie hebt of niet, en evenmin of je familieleden nog in leven zijn of al zijn gestorven.

Een familieopstelling draait eigenlijk altijd om een belangrijke gebeurtenis in het verleden die nog niet is afgerond. In verband daarmee wordt de term 'bewegingen van de ziel' gebruikt, omdat er gewerkt wordt op het niveau van de ziel. In een opstelling wordt zichtbaar gemaakt hoe niet afgeronde gebeurtenissen in het verleden - soms een of meer generaties terug - invloed blijven uitoefenen op je huidige leven.

Als de situatie het toelaat kan de gebeurtenis in het verleden alsnog compleet worden gemaakt met als resultaat dat de aanwezige liefde in het systeem weer kan gaan stromen. Door het lot van iedereen in het systeem te eren en de plek te geven die hem of haar toekomt, kan er op een diep niveau verzoening plaatsvinden.

Naast familieopstellingen bestaan er nog andersoortige opstellingen. De principes en de methode zijn hetzelfde, maar worden dan toegepast op een ander systeem. Voorbeelden daarvan zijn organisatieopstellingen, themaopstellingen en opstellingen die betrekking hebben op een ziekte. Voor het gemak hebben we het verder over familieopstellingen.


Voor wie zijn familieopstellingen?

Eigenlijk zijn er geen vraagstukken die je niet met een opstelling kunt benaderen.
Als je goed om je heen kijkt zie je dat onze hele wereld uit systemen bestaat. Aan de andere kant zijn er thema's die in familieopstellingen land hun bijzondere aandacht hebben: therapie voor paren, adoptie, trauma's, (psychiatrische) ziekten en betrokkenheid bij oorlogen.

In het algemeen is het verstandig om voor de eerste familieopstelling eens voorzichtig informatie in te winnen bij je familie over belangrijke gebeurtenissen.


Hoe werkt een familieopstelling?

Meestal wordt er gewerkt in groepen. De therapeut vraagt je eerst om het probleem of het thema helder te formuleren. Verder vraagt de therapeut welke belangrijke gebeurtenissen plaatsgevonden hebben in je familie voor zover bekend. Het gaat daarbij om de feiten.

Voorbeelden van zulke gebeurtenissen kunnen zijn: vroeg overleden kinderen, abortussen, oude geliefden en andere partners van ouders. Betrokkenheid bij oorlogen en moord zijn eveneens zeer ingrijpende thema's. Op basis van de vraagstelling besluit de therapeut welke delen van jouw systeem opgesteld gaan worden. In een familieopstelling kunnen dat je naaste familieleden zijn: vader, moeder, broer of zus en jezelf.

Uit de groep kies je vervolgens representanten voor je familieleden die je één voor één bij de schouders pakt en opstelt in het midden van de kring. Daarbij laat je je leiden door je intuïtie om de plek en richting van de representanten te bepalen.

De representanten nemen de tijd om te observeren wat ze op die plek in de ruimte ervaren. Het wonder van deze methode is dat de representanten in staat zijn de gevoelens, emoties en gedachten te ervaren van jouw familieleden. Heel vaak is het zo dat deelnemers zeer bijzondere ervaringen hebben als representant.

De therapeut observeert nauwkeurig de opstelling zelf, de manier waarop de representanten erbij staan en waar hun aandacht naar toe getrokken wordt. Om meer informatie te krijgen kan de therapeut de representanten vragen wat zij ervaren. Niet zelden wordt aan de opstelling een representant toegevoegd voor een belangrijke persoon of gebeurtenis, zoals bijvoorbeeld voor een geaborteerd kind, een vroeg overleden kind of vroegere verloofde van één van de ouders.

In veel gevallen komt de familieopstelling -het systeem- vanzelf in beweging doordat de representanten impulsen voelen en deze volgen. Op deze wijze kunnen onafgemaakte zaken uit het verleden alsnog worden afgesloten. Soms is het nodig dat de therapeut ingrijpt wanneer een beweging stopt of niet afgemaakt wordt. De therapeut kan de bewegingen ondersteunen met zogenaamde oplossingsgerichte zinnen die door de representanten uitgesproken worden.

Het is niet altijd mogelijk om informatie van de familie te krijgen. In dat geval geeft een opstelling vaak aanwijzingen over wat er is gebeurd.


Over Bert Hellinger

Bert Hellinger (1925) is een Duitse psychotherapeut die een lange tijd als missionaris in Zuid Afrika gewerkt heeft. In deze periode leerde hij van de Anglicaanse geestelijken het belang van dialogen, 'fenomenologie' en het belang van individuele ervaringen. In de '70 jaren keerde hij terug naar Duitsland en begon aan een psychoanalytische opleiding.

Hij verdiepte zich in een hele rij verschillende therapievormen en reisde naar de Verenigde Staten om zich te bekwamen in primaltherapie, gestalttherapie en transactionele analyse. Door het analyseren van 'scripts' ontdekte hij dat patronen gedurende generaties in families doorwerken. Van belang was de ontdekking van Ivan Boszormenyi-Nagy van verborgen loyaliteiten en het belang van evenwicht tussen geven en nemen.

Via de gezinstherapie kwam Bert Hellinger in aanraking met de eerste opstellingen. Door een artikel over 'de perverse driehoek' van Jay Haley ontdekte hij het belang van de rangorde in families. Hij verdiepte zich in hypnotherapie en in neuro-linguïstisch programmeren (NLP). Verder hebben de provocatieve therapie en de vasthoudtherapie zijn werk beïnvloed.

Tegenwoordig woont Bert Hellinger in Beieren en geeft hij workshops in landen over de hele wereld.


De theorie achter familieopstellingen

De familieopstellingen methode is gebaseerd op de systeemtheorie zoals beschreven door Ivan Boszormenyi-Nagy en anderen. Simpel gesteld bestaat een systeem uit systeemdelen en relaties. De belangrijkste relaties die we hebben zijn onze familierelaties en bij familieopstellingen zijn de systeemdelen dan ook familieleden.

De basis van een familiesysteem wordt gevormd door een man en een vrouw. Uit hun seksuele relatie kunnen kinderen geboren worden die vervolgens op hun beurt hun eigen familie kunnen stichten. Naast man, vrouw en kinderen kunnen (over)grootouders, ooms en tantes een rol spelen. Verder behoren andere seksuele partners tot het systeem en ook mensen die ten opzichte van de familie winst hebben verkregen of verlies hebben geleden.

Volgens de systeemtheorie bestaan er binnen familiesystemen drie 'wetten van de liefde'. Problemen ontstaan wanneer een of meerder van deze wetten niet in acht worden genomen. Deze wetten zijn:

(1) Het recht er bij te horen.
Wanneer iemand -bijvoorbeeld een familielid of een oude liefde- wordt uitgesloten heeft dit meestal ernstige gevolgen. In dat geval wordt de plek vaak ingenomen door een ander familielid van een volgende generatie.

(2) De orde van de liefde.
Degene die eerder geboren is gaat voor degene die later geboren is. Het betekent dat in een gezonde situatie de liefde van ouders naar kinderen stroomt en van oudere kinderen naar jongere kinderen.

(3) Balans tussen geven en nemen.
Het systeem zoekt naar een evenwicht. Als iemand bijvoorbeeld benadeeld is, dan komt er pas weer rust als de 'schuld' ingelost is. Een uitzondering is de ouder-kind relatie. Daar geeft de ouder en ontvangt het kind.


Aanbevolen literatuur

Er is zo langzamerhand een grote verscheidenheid aan boeken en video's over familieopstellingen verschenen, ook in het Nederlands. Hieronder een paar boeken die aan te bevelen zijn:

Verborgen dynamiek van familiebanden - Bert Hellinger
Is het basisboek op familieopstellingen gebied. Het eerste hoofdstuk waarin de basistheorie wordt beschreven is vrij lastig maar de rest geeft heel veel belangrijke inzichten van Bert Hellinger.

Vliegen met sterke vleugels - Bertold Ulsamer
Makkelijk leesbaar, geeft een heel aardige indruk van het werk. Berthold Ulsamer is in dit boek behoorlijk kritisch ten opzichte van Bert Hellinger. Dat is natuurlijk prima, maar soms ook enigszins overdreven.

Beelden van de ziel - Daan van Kampenhout
Dit boek beschrijft onder andere de overeenkomsten tussen familieopstellingen en sjamanistische rituelen. Daan van Kampenhout heeft hierover een uitgebreide briefwisseling met Bert Hellinger gehad en zijn boek werd in Duitsland zeer positief ontvangen.

© Copyright 2001 - 2018 Soulwork - All Rights Reserved